Ciasteczka wykorzystywane przez serwis internetowy SKF

SKF uzywa na swoich stornach interentowych cookies w celu możliwie jak najlepszego dostosowywania prezentowanych informacji do preferencji odwiedzających, dotyczących między innymi regionu i języka. Czy wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies przez SKF?

cookie_information_popup_text_2[150]

Dobór pasowania

Performance and operating conditionsBearing type and arrangementBearing sizeLubricationOperating temperature and speedBearing interfacesBearing executionSealing, mounting and dismounting

Pasowania można dobierać kierując się zaleceniami dotyczącymi tolerancji średnicy miejsca osadzenia łożyska (→ Pasowania dla standardowych warunków). Zalecenia te umożliwiają dobór odpowiednich rozwiązań na potrzeby większości zastosowań. Mogą on jednak nie obejmować wszystkich detali danego układu, w związku z czym konieczne może okazać się dokonanie pewnych korekt. Przy dobieraniu pasowania należy mieć na uwadze następujące kwestie.

Przypadki obrotu i obciążenia

Przypadki obrotu i obciążenia odnoszą się do względnego ruchu mającego miejsce między pierścieniem łożyska a działającym na niego obciążeniem (tabela 1). Zasadniczo istnieją trzy różne przypadki obrotu i obciążenia:

  • obciążenie wirujące
  • obciążenie nieruchome (stacjonarne)
  • kierunek obciążenia nieokreślony
Obciążenia wirujące występują, kiedy pierścień łożyska wiruje, a działające obciążenie jest nieruchome – albo odwrotnie. Pierścień łożyskowy zamontowany z pasowaniem luźnym będzie pełzał na swojej powierzchni osadzenia pod wpływem obciążenia wirującego, co może doprowadzić do korozji ciernej i ewentualnie zużycia. Aby temu przeciwdziałać, należy stosować odpowiednie pasowanie ciasne między pierścieniem poddawanym obciążeniu wirującemu a jego gniazdem.
W kontekście doboru pasowania, obciążenia oscylujące (jak np. działające na łożyska korbowodu) traktuje się jako przypadek obciążenia wirującego.

Obciążenia nieruchome (stacjonarne) występują, kiedy pierścień łożyska jest nieruchomy i nieruchome jest obciążenie lub gdy pierścień i obciążenie wirują z taką samą prędkością. W takich warunkach pierścień łożyskowy normalnie nie pełza i nie istnieje niebezpieczeństwo korozji ciernej lub zużycia. Pierścień nie potrzebuje wówczas pasowania ciasnego.

Kierunek obciążenia nieokreślony oznacza obciążenia zewnętrzne zmienne co do kierunku lub wartości, nagłe obciążenia szczytowe, drgania lub obciążenia wynikające z niewyważenia w aplikacjach szybkoobrotowych. Takie warunki powodują zmiany kierunku obciążenia, których nie da się dokładnie opisać. Przy nieokreślonym kierunku działania obciążenia – zwłaszcza w przypadku wysokich obciążeń – istnieje niebezpieczeństwo korozji ciernej lub zużycia. W takim wypadku pasowanie ciasne należy zastosować do obu pierścieni. Zazwyczaj odpowiednie jest pasowanie takie, jak stosowane dla przypadku obciążenia wirującego.
Jeśli pierścień zewnętrzny musi mieć możliwość osiowego przemieszczania się w oprawie, zastosowane musi zostać pasowanie luźne. Zastosowanie pasowania luźnego grozi jednakże zużyciem oprawy. Jeśli to jest niedopuszczalne, należy albo zabezpieczyć powierzchnię miejsca osadzenia łożyska, albo wybrać takie łożysko, które kompensuje przemieszczenie osiowe w swoim wnętrzu (łożysko walcowe, igiełkowe lub CARB). Takie łożyska można montować z pasowaniem ciasnym obu pierścieni.

Wielkość obciążenia
Pierścień łożyska odkształca się proporcjonalnie do obciążenia. Przy obciążeniach wirujących względem pierścienia wewnętrznego odkształcenie to może rozluźnić pasowanie ciasne między pierścieniem wewnętrznym a wałem, powodując pełzanie pierścienia na jego gnieździe na wale. Im wyższe obciążenie, tym ciaśniejsze powinno być pasowanie. Do wyznaczania wymaganego pasowania służy równanie:



gdzie
Δwymagany wcisk [µm]
dśrednica otworu łożyska [mm]
Bszerokość łożyska [mm]
Frobciążenie promieniowe [kN]

Występowanie nagłych obciążeń szczytowych lub drgań może wiązać się z koniecznością zastosowania ciaśniejszego pasowania.

Różnice temperatur
  • W trakcie eksploatacji pierścienie łożyska osiągają zazwyczaj temperaturę wyższą od temperatury elementów, na których są zamocowane. Może to spowodować rozluźnienie pasowania w miejscu osadzenia na wale – zaś rozszerzenie pierścienia zewnętrznego może uniemożliwić wymagane przemieszczenie osiowe w oprawie.
  • Szybki rozruch może spowodować poluzowanie wcisku pierścienia wewnętrznego, jeżeli ciepło generowane w łożysku na skutek tarcia nie jest dostatecznie szybko odprowadzane z węzła łożyskowego. W niektórych przypadkach tarcie pochodzące od uszczelnień może być źródłem takich ilości ciepła, które spowodują rozluźnienie pasowania pierścienia wewnętrznego.
  • Wpływać na to może ciepło zewnętrzne oraz kierunek przepływu ciepła. Konieczne jest uwzględnienie zarówno stanu ustalonego, jak i warunków przejściowych. Więcej informacji na temat różnic temperatur, patrz Dobór luzu wewnętrznego lub napięcia wstępnego łożyska.
Wymagania dotyczące dokładności
Dla zminimalizowania ugięć i drgań w układach precyzyjnych lub wysokoobrotowych, zaleca się pasowania ciasne lub mieszane.

Konstrukcja oraz materiał wału i oprawy
  • Należy unikać odkształceń pierścieni łożyskowych powodowanych budową wału lub oprawy – na przykład nieciągłością miejsca osadzenia lub nierównomierną grubością ścianek.
  • Dla opraw dzielonych SKF zaleca na ogół pasowania luźne. Im ciaśniejsze (mniej luźne) jest pasowanie w oprawie dzielonej, tym wyższe obowiązują wymagania w zakresie dokładności geometrycznych miejsc osadzenia. Oprawy dzielone obrabiane mechaniczne w wąskich zakresach tolerancji, takie jak oprawy stojące SKF, mogą być stosowane do pasowań mieszanych do K7.
  • Łożyska montowane w oprawach cienkościennych oraz na wałach drążonych wymagają pasowań ciaśniejszych niż te zalecane dla masywnych opraw żeliwnych lub dla wałów pełnych (→ Tolerancje miejsc osadzenia na wałach drążonych).
  • Wały oraz oprawy wykonane z materiałów innych niż stal lub żeliwo mogą wymagać innych pasowań, zależnie od wytrzymałości oraz właściwości cieplnych materiału.
Łatwość montażu i demontażu
Pasowania luźne są korzystne pod względem łatwości montażu i demontażu. W układach, gdzie wymagane jest pasowanie ciasne w miejscu osadzenia zarówno na wale, jak i w oprawie, rozważać należy użycie łożysk rozłącznych lub łożysk z otworem stożkowym. Łożyska z otworem stożkowym mogą być montowane na tulejach stożkowych (ilustr. 1) lub na gnieździe stożkowym na wale (ilustr. 2).

Przemieszczanie osiowe łożyska w węźle łożyskowym swobodnym
Jeśli łożysko swobodne musi mieć możliwość osiowego przemieszczania się na swojej powierzchni osadzenia, to jego pierścień poddawany obciążeniu nieruchomemu (stacjonarnemu) powinien mieć pasowanie luźne. Więcej informacji na temat łożysk w węźe swobodnym, patrz Łożyskowania i powiązane rodzaje łożysk.

SKF logo