Ciasteczka wykorzystywane przez serwis internetowy SKF

SKF uzywa na swoich stornach interentowych cookies w celu możliwie jak najlepszego dostosowywania prezentowanych informacji do preferencji odwiedzających, dotyczących między innymi regionu i języka. Czy wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies przez SKF?

cookie_information_popup_text_2[150]

Wybór smaru plastycznego lub oleju

Performance and operating conditionsBearing type and arrangementBearing sizeLubricationOperating temperature and speedBearing specificationBearing executionSealing, mounting and dismounting

Pierwszym etapem procesu doboru sposobu smarowania jest decyzja o użyciu smaru plastycznego albo oleju. W większości przypadków, smar plastyczny jest właściwym wyborem dla łożysk otwartych.

Schemat i kryteria doboru sposobu smarowania
Schemat pomagający w wyborze właściwej metody smarowania jest pokazany na diagramie schemat 1.

Za wyborem smaru plastycznego przemawiają przede wszystkim następujące argumenty:
  • opłacalność
  • prostota – smar plastyczny jest łatwo utrzymywany w łożysku i oprawie, dzięki czemu potrzebne węzły uszczelniające są mniej skomplikowane niż w przypadku smarowania olejowego
Głównymi wyjątkami od wyboru smaru są takie zastosowania, gdzie:
  • warunki pracy wymagałyby niedopuszczalnie krótkiego okresu pracy smaru plastycznego do wymiany
  • olej smarujący jest niezbędny do innych celów (np. w przekładniach)
  • konieczne jest odprowadzanie ciepła za pośrednictwem krążącego w obiegu oleju
  • usuwanie zużytego smaru plastycznego byłoby kłopotliwe lub kosztowne
Szacowanie okresu pracy smaru plastycznego do wymiany
Smar plastyczny ulega powolnej degradacji, w związku z czym jego trwałość jest ograniczona. Trwałość smaru zależy od warunków pracy łożyska i różni się w zależności od rodzaju smaru plastycznego. W związku z tym, smar w łożyskach tocznych musi być wymieniany, jeśli:
  • trwałość smaru jest mniejsza niż przewidywana trwałość łożyska
  • smar ulega zanieczyszczeniu
Ważne jest wyznaczenie okresu pracy smaru plastycznego do wymiany; jeśli ten okazuje się niedopuszczalnie krótki, to należy – o ile nie stosuje się automatycznego (centralnego) smarowania (→ Dobór odpowiedniego smaru plastycznego, Systemy smarowania) – wybrać olej.

Wymiana smaru powinna następować na tyle często, aby uniknąć pogorszenia stanu smaru w stopniu szkodliwie wpływającym na trwałość łożyska. W związku z tym, okres pracy smaru do wymiany (okres wymiany smaru) wg SKF tfdefiniuje się jako czas, po jakiego upływie istnieje tylko jednoprocentowe prawdopodobieństwo, że łożysko ulegnie awarii na skutek pogorszenia stanu smaru plastycznego. Czas ten odpowiada trwałości smaru L1. Trwałość smaru L10 odnosi się do dziesięcioprocentowego prawdopodobieństwa uszkodzenia na skutek pogorszenia stanu smaru. Trwałość smaru zależy przede wszystkim od:
  • rodzaju i wielkości łożyska
  • prędkości
  • stosunku obciążenia C/P
  • temperatury pracy
  • rodzaju smaru
Istnieje zasada, zgodnie z którą standardowe smary plastyczne mają praktyczną górną temperaturę graniczną odpowiadającą temperaturze +100°C (+210°F) pierścienia łożyska o najwyższej temperaturze . W wyższych temperaturach należy stosować smary specjalne albo automatyczne systemy smarowania (systemy centralnego smarowania) – w przeciwnym razie, w większości przypadków, trwałość smaru byłaby zbyt mała.

Okresy pracy smaru do wymiany

Wykorzystuj wykres 2 do szacowania okresów wymiany smaru tf. Wykres ten znajduje zastosowanie do łożysk z wirującym pierścieniem wewnętrznym montowanych na wałach poziomych, pracujących w normalnych warunkach eksploatacji oraz czystości. Wykres jest funkcją:
  • współczynnika ndm pomnożonego przez odpowiedni współczynnik łożyskowy bf gdzie
    • n = prędkość obrotowa [obr/min]
    • dm = średnica średnia łożyska [mm]= 0,5 (d + D)
    • bf = współczynnik łożyskowy zależny od rodzaju łożyska i warunków obciążenia (tabela 1)
  • stosunku obciążenia C/P
Okres pracy smaru do wymiany tf jest szacunkową liczbą godzin pracy dobrej jakości smaru plastycznego z olejem bazowym mineralnym i z mydłem litowym dla temperatury roboczej +70°C (+160°F). Smary plastyczne o podwyższonych parametrach pracy pozwalają na wydłużanie okresów wymiany smaru i zwiększanie trwałości smaru.

Okresy pracy smaru do wymiany odczytywane z wykresu 2 trzeba korygować zgodnie z tabelą 2.

Jeśli współczynnik prędkości ndm przekracza 70% zalecanych poziomów granicznych (tabela 1), sprawdź wpływ wybranego środka smarnego na temperaturę pracy i prędkość roboczą.

W praktyce, okresy wymiany smaru dłuższe niż 30 000 godzin nie są wiarygodne, ponieważ tak długi czas przekracza możliwą do przewidzenia trwałość użytkową (z powodu starzenia środka smarnego) większości smarów plastycznych.

Korygowanie okresów pracy smaru do wymiany

Tabela 2 opisuje korekty okresów wymiany smaru odpowiadające różnym warunkom roboczym. Okresy pracy smaru do wymiany można także wyznaczać przy pomocy narzędzia SKF Bearing Calculator.

Wyznaczanie ilości smaru do wstępnego wypełnienia i do wymiany
Wolną przestrzeń w łożyskach najczęściej wypełnia się w trakcie montażu całkowicie, zaś wolną przestrzeń w oprawach stojących SKF – częściowo. W odniesieniu do opraw projektowanych samodzielnie, SKF zaleca, żeby wolna przestrzeń z każdej strony łożyska była równa wolnej przestrzeni w samym łożysku. W łożyskach z koszykiem metalowym ilość wolnej przestrzeni wynosi w przybliżeniu



gdzie
wolna przestrzeń w łożysku [cm3] (dla standardowego smaru plastycznego, masa w gramach pomnożona przez 0,9; dla fluorowanego smaru plastycznego, masa w gramach pomnożona przez około 2)
B
szerokość łożyska [mm]
średnica zewnętrzna [mm]
średnica otworu [mm]
masa łożyska [kg]


W odniesieniu do łożysk z koszykami niemetalowymi, wzór ten powoduje nieznaczne przeszacowanie.

Zależnie od przewidzianej metody wymiany smaru, SKF zaleca:
  • dosmarowywanie z boku łożyska (ilustr. 1)
    • wstępne wypełnienie: 40% wolnej przestrzeni w oprawie
    • ilość smaru przy dosmarowywaniu: Gp = 0,005 D B
  • dosmarowywanie przez otwory pośrodku pierścienia wewnętrznego lub zewnętrznego (ilustr. 2)
    • wstępne wypełnienie: 20% wolnej przestrzeni w oprawie
    • ilość smaru przy dosmarowywaniu: Gp = 0,002 D B
gdzie
Gp ilość smaru, jaką należy dodać podczas dosmarowywania [g]
średnica zewnętrzna łożyska [mm]
B
szerokość całkowita łożyska [mm] (dla łożysk stożkowych stosować T, dla łożysk wzdłużnych stosować wysokość H)


W okresie docierania (rozruchu) nadmiar smaru plastycznego w łożysku zostaje rozprowadzony lub wydostaje się poza łożysko. Pod koniec okresu docierania temperatura pracy spada, co wskazuje na rozprowadzenie smaru.

W zastosowaniach, gdzie łożyska pracują z bardzo niską prędkością i wymagana jest skuteczna ochrona przed zanieczyszczeniami i korozją, SKF zaleca wypełnianie oprawy smarem w 70 do 100%.

Sposoby wymiany smaru
Wybierz procedurę wymiany smaru dopasowaną do zastosowania i do okresu pracy smaru do wymiany tf. SKF zaleca jeden z następujących sposobów:
  • Ręczna wymiana smaru przez dosmarowywanie  to wygodny sposób. Metoda ta umożliwia ciągłą pracę maszyn i pozwala uzyskać niższą temperaturę w stanie ustalonym w porównaniu ze smarowaniem ciągłym.

  • Wymiana smaru za pomocą systemów automatycznego (centralnego) smarowania pozwala uniknąć problemów w pracy związanych z nadmiernym oraz niedostatecznym smarowaniem. Znajduje ona przy tym szerokie zastosowanie w układach czy instalacjach obejmujących wiele punktów smarowania oraz takich, gdzie dostęp do punktów smarowania jest utrudniony albo sprzęt obsługuje się zdalnie i na miejscu nie jest obecny personel zajmujący się utrzymaniem ruchu (schemat 3).

  • Smarowanie ciągłe znajduje zastosowanie, gdy oszacowane okresy do wymiany smaru okazują się zbyt krótkie, ze względu na szkodliwy wpływ bardzo silnego zanieczyszczenia. Smarowanie ciągłe układów jest zazwyczaj zalecane przy wartościach ndm < 150 000 dla łożysk kulkowych oraz < 75 000 dla łożysk wałeczkowych. W takich przypadkach początkowy stopień wypełnienia oprawy smarem może wynosić 70 do 100% (zależnie od warunków pracy oraz uszczelnienia oprawy), a ilość smaru podawaną na jednostkę czasu wyznacza się ze wzorów na Gp (→ Wyznaczanie ilości smaru do wstępnego wypełnienia i do wymiany), przez rozłożenie wymaganej ilości na cały okres pracy smaru do wymiany.

Możliwe musi być usuwanie zużytego smaru z oprawy. Jeśli konieczne jest usuwanie z oprawy nadmiaru zużytego smaru, pozwalać na to powinny uszczelnienia stykowe (trzeba uwzględnić typ i zorientowanie uszczelnienia); w przeciwnym razie należy zapewnić otwór wylotowy w oprawie – użycie przewodów jest niedozwolone, ponieważ mogłoby ograniczyć wypływ smaru. Otwór wylotowy powinien być zatykany na czas mycia wysokociśnieniowego.

W odniesieniu do łożyskowań obejmujących łożyska różnego typu, często przyjmuje się okres wymiany smaru będący najmniejszą z wartości wyznaczonych dla poszczególnych łożysk.

SKF logo