Ciasteczka wykorzystywane przez serwis internetowy SKF

Wykorzystujemy ciasteczka (ang. cookies) w celu usprawniania sposobów przeglądania naszych stron i korzystania z naszych internetowych aplikacji. Dalsze korzystanie z serwisu niepoprzedzone zmianą ustawień przeglądarki jest równoznaczne z wyrażeniem zgody na zapisywanie przez serwis ciasteczek na dysku komputera. Pamiętaj, że w każdej chwili możesz zmienić ustawienia swojej przeglądarki internetowej.

Łożyskowania i powiązane rodzaje łożysk

Performance and operating conditionsBearing type and arrangementBearing sizeLubricationOperating temperature and speedBearing specificationBearing executionSealing, mounting and dismounting

Łożyskowanie podpiera wał oraz ustala go promieniowo i osiowo względem innych elementów, takich jak oprawy. Ustawienie wału wymaga zwykle użycia dwóch węzłów łożyskowych. W zależności od pewnych wymagań, dotyczących przykładowo sztywności lub kierunku obciążenia, podparcie realizowane może być przez jedno łożysko lub przez większą liczbę łożysk.
Do łożyskowań złożonych z dwóch węzłów łożyskowych należą:
  • łożyskowania węzeł łożyskowy ustalający/węzeł łożyskowy swobodny
  • łożyskowania nastawne
  • łożyskowania pływające
Tablica 1 [PDF] stanowi przegląd przydatności różnych rodzajów łożysk do poszczególnych typów łożyskowań.
Pojedyncze łożyskowanie składa się z tylko jednego łożyska, które przenosi obciążenia promieniowe i osiowe oraz obciążenia momentem.

Łożyskowania węzeł łożyskowy ustalający/węzeł łożyskowy swobodny

W łożyskowaniach węzeł łożyskowy ustalający/węzeł łożyskowy swobodny (ilustr. 1):
  • Węzeł łożyskowy ustalający osiowo ustala wał względem oprawy.
  • Węzeł łożyskowy swobodny kompensuje przemieszczenia osiowe, które mają miejsce, kiedy z powodu rozszerzalności cieplnej wału względem oprawy zmienia się odległość między dwoma łożyskami. Ponadto kompensuje on wypadkową tolerancji poszczególnych części, która też wpływa na odległość między dwoma łożyskami.
Łożyska do węzła ustalającego

W węzłach łożyskowych ustalających używa się łożysk poprzecznych, które mogą przenosić obciążenia złożone (jednocześnie występujące obciążenia promieniowe i osiowe). Należą do nich:

Kombinacje łożysk do węzła ustalającego

Ustalający węzeł łożyskowy może obejmować kombinację (zestawienie) łożysk. Przykładowo (ilustr. 2):

  • Do przenoszenia obciążenia promieniowego użyć można łożyska walcowego mającego jeden pierścień bez obrzeży.
  • Do ustalenia osiowego użyć można łożyska kulkowego zwykłego, łożyska kulkowego skośnego jednorzędowego dwukierunkowego albo pary łożysk kulkowych skośnych.

Pierścień zewnętrzny łożyska ustalającego osiowo musi zostać zamontowany swobodnie w kierunku promieniowym i nie powinien być zaciśnięty. W przeciwnym razie łożysko mogłoby być poddawane nieprzewidzianym obciążeniom promieniowym.

Łożyska do węzła swobodnego

Istnieją dwa sposoby kompensowania przemieszczeń osiowych w węźle łożyskowym swobodnym:

  1. Użyj któregoś z rodzajów łożysk umożliwiających przemieszczanie osiowe w obrębie łożyska (ilustr. 3) – należą do nich:

    Takie łożysko, kiedy się kręci, kompensuje przemieszczenie osiowe i prawie wcale nie wywołuje wewnętrznych obciążeń osiowych w łożyskowaniu. Rozwiązanie to należy stosować, gdy wymagane jest pasowanie ciasne obu pierścieni.

  2. Zastosuj pasowanie luźne między jednym z pierścieni łożyskowych a powierzchnią miejsca jego osadzenia. Odpowiednie są do tego łożyska następujących rodzajów: Ruchy osiowe łożyska na jego miejscu osadzenia (gnieździe) wywołują obciążenia osiowe, potencjalnie szkodliwe dla trwałości eksploatacyjnej łożyska.

Stosowanie łożysk innych rodzajów może wiązać się z koniecznością uwzględnienia dodatkowych kwestii konstrukcyjnych.

Typowe kombinacje węzłów łożyskowych

Spośród wielu możliwych kombinacji węzłów łożyskowych ustalającego i swobodnego najpopularniejsze są te wymienione poniżej.

Łożyskowania kompensujące przemieszczenie osiowe wewnątrz łożyska

Do konwencjonalnych łożyskowań, w których występuje ograniczona niewspółosiowość kątowa, należą:

  • łożysko kulkowe zwykłe / łożysko walcowe (ilustr. 4)
  • łożysko kulkowe skośne dwurzędowe / łożysko walcowe typu NU lub N (ilustr. 5)
  • dopasowane w zespół łożyska stożkowe jednorzędowe / łożysko walcowe typu NU lub N (ilustr. 6)
  • łożysko walcowe typu NUP / łożysko walcowe typu NU (ilustr. 7)
  • łożysko walcowe typu NU i łożysko kulkowe skośne jednorzędowe dwukierunkowe / łożysko walcowe typu NU (ilustr. 8)

Układami łożysk wahliwych SKF, które mogą kompensować większą niewspółosiowość, są:

  • łożysko baryłkowe / łożysko toroidalne CARB (ilustr. 9)
  • łożysko kulkowe wahliwe / łożysko toroidalne CARB

Łożyskowania kompensujące przemieszczenie osiowe między pierścieniem łożyskowym a miejscem jego osadzenia

  • łożysko kulkowe zwykłe / łożysko kulkowe zwykłe (ilustr. 10)
  • łożyska kulkowe wahliwe lub łożyska baryłkowe (ilustr. 11) na obu pozycjach
  • dopasowane w zespół łożyska kulkowe skośne jednorzędowe / łożysko kulkowe zwykłe (ilustr. 12)

Łożyskowania nastawne

W łożyskowaniach nastawnych wał jest ustalony przez jedno z łożysk w położeniu osiowym w jednym kierunku, zaś przez drugie łożysko w kierunku przeciwnym (ustalenie dwustronne). Łożyskowania nastawne wymagają prawidłowego nastawienia luzu lub napięcia wstępnego w trakcie montażu.

Łożyskowania tego typu stosuje się na ogół na krótkich wałach, gdzie wpływ rozszerzalności cieplnej jest mocno ograniczony. Łożyskami najodpowiedniejszymi do takich układów są:

Łożyskowania pływające

W łożyskowaniach pływających wał jest ustalony dwustronnie, lecz może przemieszczać się osiowo w pewnym zakresie, pomiędzy dwoma położeniami końcowymi („pływać”). Przy wyznaczaniu wymaganego zakresu „pływania” należy uwzględnić rozszerzalność cieplną wału względem oprawy oraz tolerancje poszczególnych części, wpływające na odległość między dwoma łożyskami.

W takim łożyskowaniu wał może być ustalony osiowo także przez inne elementy zamontowane na wale (np. podwójne koło zębate śrubowe). Do łożysk najpowszechniej stosowanych w takich łożyskowaniach należą:

  • łożyska kulkowe zwykłe (ilustr. 15)
  • łożyska kulkowe wahliwe
  • łożyska baryłkowe (ilustr. 16)
  • łożyska walcowe o konstrukcji NJ, w układzie lustrzanym, z przesuniętymi pierścieniami (ilustr. 17)
SKF logo