Ciasteczka wykorzystywane przez serwis internetowy SKF

SKF uzywa na swoich stornach interentowych cookies w celu możliwie jak najlepszego dostosowywania prezentowanych informacji do preferencji odwiedzających, dotyczących między innymi regionu i języka. Czy wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies przez SKF?

cookie_information_popup_text_2[150]

Kryteria doboru

Performance and operating conditionsBearing type and arrangementBearing sizeLubricationOperating temperature and speedBearing specificationBearing executionSealing, mounting and dismounting

Dostępna przestrzeń

W wielu przypadkach wymiary główne łożyska są już narzucone przez konstrukcję maszyny. Średnica wału decyduje zwykle o średnicy otworu łożyska. Dla tej samej średnicy otworu dostępne mogą być różne średnice zewnętrzne i szerokości (ilustr. 1). Dostępność łożysk z określonej serii wymiarowej ISO zależy od rodzaju łożyska i średnicy otworu.

Do powiązanych z dostępnym miejscem czynników doboru rodzaju łożyska należą ponadto:

  • wały o małej średnicy
    (w przybliżeniu d < 10 mm)
    • łożyska kulkowe zwykłe
    • łożyska igiełkowe
    • łożyska kulkowe wahliwe
    • łożyska kulkowe wzdłużne
  • wały o normalnej średnicy
    • wszystkie rodzaje łożysk
  • przestrzeń bardzo ograniczona w kierunku promieniowym
    • łożyska igiełkowe
    • łożyska kulkowe zwykłe serii 618 lub 619
    • łożyska toroidalne CARB serii C49, C59 lub C69
    • łożyska bez pierścienia wewnętrznego lub zewnętrznego, powierzchnie bieżne obrobione bezpośrednio na wale lub w oprawie
Obciążenia

Dobierając rodzaj łożyska odpowiednio do warunków obciążenia, pamiętaj:

  • Łożyska wałeczkowe przenoszą wyższe obciążenia niż tej samej wielkości łożyska kulkowe.
  • Łożyska z pełną liczbą elementów tocznych przenoszą wyższe obciążenia niż odpowiadające im wymiarowo łożyska z koszykiem.

Tablica 1 [PDF] stanowi przegląd możliwości przenoszenia przez łożysko obciążeń promieniowych, osiowych i momentowych różnych rodzajów łożysk.

Obciążenia złożone – osiowe i promieniowe
Kierunek obciążenia jest głównym kryterium doboru rodzaju łożyska. Gdy obciążenie działające na łożysko jest złożeniem obciążenia promieniowego i osiowego, kierunek obciążenia złożonego jest wyznaczony przez stosunek jego składowych (ilustr. 2).

Możliwość użycia danego łożyska do przenoszenia obciążeń osiowych działających w określonym kierunku zależy od kąta działania łożyska α (wykres 1): im większy kąt działania, tym wyższa obciążalność osiowa łożyska. Odzwierciedla to wartość współczynnika obliczeniowego Y (→ rozdziały poświęcone poszczególnym produktom), malejąca wraz ze wzrostem kąta działania. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) definiuje łożyska o kącie działania do 45° jako łożyska poprzeczne oraz wszystkie pozostałe, bez względu na faktyczne przeznaczenie, jako łożyska wzdłużne.

Do przenoszenia obciążeń złożonych z niewielką składową osiową używać można łożysk o małym kącie działania. Do niskich oraz średnich obciążeń osiowych powszechnie wybiera się łożyska kulkowe zwykłe. Przy wyższym obciążeniu osiowym użyć można większego łożyska kulkowego zwykłego (o większej nośności osiowej). Przy jeszcze wyższych obciążeniach osiowych potrzebne mogą być łożyska o większym kącie działania, takie jak łożyska kulkowe skośne czy łożyska stożkowe. Łożyska tych rodzajów można łączyć w układzie tandem dla przenoszenia wysokich obciążeń osiowych.

Do rozwiązań odpowiednich do przenoszenia obciążeń złożonych z dużą zmienną składową osiową należą:

  • para łożysk kulkowych skośnych do uniwersalnej zabudowy
  • łożyska stożkowe dopasowane w zespoły
  • łożyska stożkowe dwurzędowe

Jeśli łożysko kulkowe skośne jednorzędowe dwukierunkowe zostaje zastosowane do przenoszenia składowej osiowej obciążenia złożonego (ilustr. 3), pierścień zewnętrzny łożyska musi zostać zamontowany swobodnie w kierunku promieniowym i nie powinien być zaciśnięty. W przeciwnym razie łożysko mogłoby być poddawane nieprzewidzianemu obciążeniu promieniowemu.

Prędkość i tarcie

Prędkość obrotowa łożysk tocznych jest ograniczona przez dopuszczalną temperaturę pracy. Temperatura pracy zależy w dużym stopniu od ilości ciepła wytwarzanego na skutek tarcia w łożysku; wyjątek od tej reguły stanowią maszyny, w których przeważa ciepło technologiczne.

Tablica 1 [PDF] stanowi przegląd zakresów prędkości różnych rodzajów łożysk.

Dobierając rodzaj łożyska odpowiednio do prędkości roboczej, miej na uwadze następujące kwestie:

  • Łożyska kulkowe charakteryzują się mniejszym momentem tarcia niż tej samej wielkości łożyska wałeczkowe.
  • Łożyska wzdłużne nie mogą pracować z tak wysokimi prędkościami jak łożyska poprzeczne tego samego rozmiaru.
  • Łożyska jednorzędowe wytwarzają na ogół niewiele ciepła w drodze tarcia, co czyni je odpowiedniejszymi do pracy z wysokimi prędkościami od łożysk dwu- lub wielorzędowych.
  • Łożyska z elementami tocznymi wykonanymi z tworzywa ceramicznego (łożyska hybrydowe) mogą pracować z większymi prędkościami niż ich odpowiedniki wykonane w całości ze stali.
Niewspółosiowość

Tablica 1 [PDF] stanowi przegląd przydatności różnych rodzajów łożysk do kompensowania niewspółosiowości. Poszczególne rodzaje niewspółosiowości wyjaśniono w tabeli 1.

Rodzaje łożysk różnią się pod względem możliwości kompensowania niewspółosiowości wału względem oprawy:

  • Łożyska wahliwe (ilustr. 4)
    Łożyska wahliwe kompensują niewspółosiowość w swoim wnętrzu. Wartości dopuszczalnej niewspółosiowości są podane w odpowiednim rozdziale katalogu poświęconym danemu produktowi.

  • Łożyska nastawne (ilustr. 5)
    Łożyska nastawne mogą kompensować początkową niewspółosiowość statyczną (spoczynkową) dzięki swojej kulistej powierzchni zewnętrznej. Wartości dopuszczalnej niewspółosiowości są podane w odpowiednim rozdziale katalogu poświęconym danemu produktowi.

  • Łożyska sztywne
    Łożyska sztywne (łożyska kulkowe zwykłe, kulkowe skośne, walcowe, igiełkowe i stożkowe) kompensują niewspółosiowość w granicach swojego luzu wewnętrznego. Wartości dopuszczalnej niewspółosiowości są podane w odpowiednim rozdziale katalogu poświęconym danemu produktowi. W przypadku łożysk sztywnych, wszelka niewspółosiowość może pogorszyć trwałość eksploatacyjną.
Temperatura

Temperatura pracy dopuszczalna dla łożysk tocznych może być ograniczona przez:

  • stabilność wymiarową pierścieni łożyskowych i elementów tocznych (tabela 2, szczegóły zob. w rozdziale poświęconym powiązanym produktom)
  • koszyk (→ Koszyki)
  • uszczelnienia (→ rozdział poświęcony powiązanym produktom)
  • środek smarny (→ Smarowanie)
Dokładność

Wymagania dotyczące dokładności zazwyczaj nie wpływają na wybór rodzaju łożyska. Większość łożysk SKF jest dostępna w różnych klasach dokładności. Szczegółowe informacje na ten temat zawierają rozdziały poświęcone poszczególnym produktom.

W przypadku bardzo wysokich wymagań dotyczących dokładności (obowiązujących np. w obrabiarkach) wybierz łożyska superprecyzyjne SKF.

Sztywność

Sztywność łożyska tocznego jest miarą jego odkształcenia sprężystego pod obciążeniem i zależy nie tylko od rodzaju łożyska, lecz także od jego rozmiaru i luzu roboczego.

Dobierając rodzaj łożyska odpowiednio do wymagań dotyczących sztywności, należy mieć na uwadze następujące stosunki między łożyskami tej samej wielkości:

  • łożyska wałeczkowe są sztywniejsze od łożysk kulkowych
  • łożyska z pełną liczbą elementów tocznych są sztywniejsze od równoważnych łożysk z koszykiem
  • łożyska hybrydowe są sztywniejsze od równoważnych łożysk wykonanych w całości ze stali
  • sztywność może zostać zwiększona przez zastosowanie napięcia wstępnego
Montaż i demontaż

Wybierając rodzaj łożyska, należy mieć na uwadze następujące kwestie związane z montażem i demontażem:

Łożyska rozłączne
Łożyska rozłączne łatwiej się montuje i demontuje – zwłaszcza jeśli wymagane jest pasowanie ciasne obu pierścieni.

Rodzaje łożysk rozłącznych, patrz tablica 1 [PDF].

Otwór stożkowy

Łożyska z otworem stożkowym mogą być montowane na czopie stożkowym lub walcowym na wale przy pomocy tulei wciąganej lub wciskanej (ilustr. 6). Dostępne rodzaje łożysk z otworem stożkowym, patrz tablica 1 [PDF].

Uszczelnienie zintegrowane

Za uszczelnianiem łożysk i łożyskowań przemawiają dwie kwestie:

  • zatrzymywanie środka smarnego w łożysku i zapobieganie zanieczyszczaniu sąsiadujących elementów
  • ochrona łożyska przed zanieczyszczeniem i wydłużenie okresu eksploatacji łożyska

Łożyska uszczelnione (z uszczelkami kauczukowymi lub z blaszkami ochronnymi) mogą stanowić w wielu zastosowaniach ekonomiczne i zajmujące mało miejsca rozwiązanie. Rodzaje łożysk, dla których dostępne jest uszczelnienie zintegrowane, patrz tablica 1 [PDF].

Koszt i dostępność

Najpopularniejsze pozycje
Po tym jak ustalisz potrzebny rodzaj łożyska, możesz zorientować się, że korzystne byłoby wybranie odpowiedniego łożyska z naszego asortymentu najpopularniejszych pozycji – ze względu na ich dużą dostępność oraz fakt, iż na ogół pozwalają na konstruowanie opłacalnych rozwiązań. Najpopularniejsze pozycje oznaczono w tablicach produktowych symbolem ►.

Duże łożyska
Jeżeli potrzebne łożysko ma średnicę zewnętrzną D ≥ 420 mm i nie jest oznaczone jako popularne, to najpierw zapytaj o jego dostępność SKF.

Łożyska uszczelnione
Łożyska uszczelnione (łożyska z uszczelkami kauczukowymi lub z blaszkami ochronnymi) na ogół pozwalają na konstruowanie rozwiązań bardziej opłacalnych kosztowo niż w przypadku zastosowania uszczelnienia zewnętrznego. Łożyska te, nasmarowane i gotowe do zamontowania, nie tylko cechują się wysoką skutecznością uszczelnienia, ale i nie wymagają wstępnego napełniania smarem.

Dostępność standardowych opraw i tulei
Stosowanie tulei i opraw standardowych na ogół prowadzi do uzyskiwania bardziej ekonomicznych łożyskowań. Rodzaje łożysk, dla których dostępne są te elementy standardowe, patrz tablica 1 [PDF].

SKF logo