Ciasteczka wykorzystywane przez serwis internetowy SKF

SKF uzywa na swoich stornach interentowych cookies w celu możliwie jak najlepszego dostosowywania prezentowanych informacji do preferencji odwiedzających, dotyczących między innymi regionu i języka. Czy wyrażasz zgodę na wykorzystywanie cookies przez SKF?

cookie_information_popup_text_2[150]

Podstawowe informacje o łożyskach

Dlaczego łożyska toczne?

Łożyska toczne podpierają i prowadzą, z minimalnym tarciem (ilustr. 1), wirujące lub oscylujące elementy maszyn – takie jak wały, półosie czy koła – oraz przenoszą obciążenia między elementami maszyn. Łożyska toczne, zapewniając wysoką dokładność i niskie tarcie, umożliwiają uzyskiwanie wysokich prędkości obrotowych przy jednoczesnym ograniczaniu hałasu, ilości ciepła, poboru energii i małym zużyciu. Są niekosztownymi i zamiennymi elementami maszyn, o wymiarach z reguły zgodnych z krajowymi lub międzynarodowymi normami.

Łożyska kulkowe i wałeczkowe

Dwa podstawowe rodzaje elementu tocznego wyznaczają podział na dwa podstawowe rodzaje łożysk tocznych:

  • kulka → łożysko kulkowe
  • wałeczek → łożysko wałeczkowe

Kulki różnią się od wałeczków sposobem, w jaki stykają się z bieżniami.

Kulki stykają się z bieżniami pierścieni punktowo (ilustr. 2). W miarę jak rośnie obciążenie działające na łożysko, punkt styku staje się eliptycznym obszarem. Niewielki obszar styku przekłada się na niskie tarcie toczne, co pozwala łożyskom kulkowym pracować z dużymi prędkościami, ale i ogranicza ich nośność.

Wałeczki stykają się z bieżniami pierścieni liniowo (ilustr. 3). W miarę jak rośnie obciążenie działające na łożysko, linia styku staje się obszarem w kształcie zbliżonym do prostokąta. Większy obszar styku – i w konsekwencji wyższe tarcie – pozwala łożysku wałeczkowemu przenosić wyższe obciążenia, ale i ogranicza możliwą prędkość w stosunku do łożyska kulkowego tego samego rozmiaru.

Łożyska poprzeczne i wzdłużne

Według przeważającego kierunku przenoszonego obciążenia, łożyska toczne dzieli się na dwie kategorie:

  • Łożyska poprzeczne
    Łożyska poprzeczne przenoszą obciążenia działające przede wszystkim prostopadle do osi wału. Niektóre łożyska poprzeczne mogą przenosić obciążenia tylko ściśle promieniowe, jednak większość z nich może przenosić dodatkowo pewne obciążenia osiowe działające w jednym kierunku, a w niektórych przypadkach w obu kierunkach (ilustr. 4).

  • Łożyska wzdłużne
    Łożyska wzdłużne przenoszą obciążenia działające przede wszystkim wzdłuż osi wału. Zależnie od konstrukcji, łożyska wzdłużne mogą przenosić obciążenia ściśle osiowe działające w jednym kierunku lub w obu kierunkach (ilustr. 5), przy czym niektóre mogą przenosić dodatkowo obciążenia promieniowe (obciążenia złożone, ilustr. 6). Łożyska wzdłużne nie mogą pracować z tak wysokimi prędkościami jak łożyska poprzeczne tego samego rozmiaru.

O tym, do której z tych dwóch kategorii zalicza się dane łożysko, decyduje kąt działania (ilustr. 7). Łożyska o kącie działania do 45° włącznie są łożyskami poprzecznymi – pozostałe są łożyskami wzdłużnymi.

SKF logo